Een kwestie van macht (het bewogen leven van arts dr.L.J.A. Schoonheyt in oa NGN)
De arts L.J.A. ‘Lex’ Schoonheyt, in het voormalige Nederlands-Indië geboren en opgegroeid, in Nederland opgeleid en afgestudeerd, heeft in zijn leven, gelegenheid genoeg gehad politiek conformisme en nationalistische opstand van vele zijden te ervaren.
Hoewel Schoonheyt tot vlak voor de Duitse inval in Nederland lid was van de Indische NSB, is het duidelijk dat zijn NSB-schap niet veel meer betekende dan een logische consequentie van de doorsnee-koloniale mentaliteit, die kan summier gekenschetst worden als de overtuiging dat de Nederlanders zich het recht hadden verworven de Indische archipel onder koloniaal bewind te houden.
Vanuit zijn geworteldheid en een gepassioneerde liefde voor zijn geboortegrond, is het zoeken naar middelen tot behoud van deze samenleving, een begrijpelijk gevolg. Maar zoeken naar behoud maakt behoudzuchtig, conservatief, en ondanks zijn intelligentie kwam het politiek bewustzijn van de heer Schoonheyt geen millimeter buiten het conventionele koloniale patroon. Dit blijkt heel duidelijk uit het boek dat hij in 1936 liet verschijnen nadat hij van 1932 tot 1934 als arts werkzaam was geweest in het concentratiekamp voor Indonesische opstandelingen, Boven-Digoel, een onherbergzaam oord, enkele dagreizen stroomopwaarts, in de buurt van de Zuidkust van Nieuw-Guinea.
Noch de schrijver Anthony van Kampen, noch zijn onderwerp Lex Schoonheyt, munten uit door politieke of psychologische diepgang. De politieke situaties worden tamelijk simplistisch beschreven, de personages zijn herkenbaar, doch tamelijk conventioneel en van de buitenkant uitgebeeld. Maar wat dit boek zo buitengewoon leesbaar maakt is juist hun: concreetheid, het ongelooflijk levende, bloedwarme, reële. Geen abstract getheoretiseer over politieke kwesties, maar de volle ervaringswerkelijkheid van hoe die politieke kwesties uitwerken in het dagelijkse leven van de mens.
Dit betekent niet, dat in dit meeslepende boek, de figuur Schoonheyt bezien wordt als een voorbeeld van vermoorde onschuld. Maar wel als iemand, aan wiens levenservaringen indringend wordt geïllustreerd dat ‘goed’ en ‘kwaad’, ook in politieke zin, inderdaad heel dikwijls neerkomt op ‘een kwestie van macht’.

HAPIN - Papua Support Foundation besteedt de volledige opbrengst van de verkoop aan ontwikkelingsprojecten en studiebeurzen in West Papoea