Katwijk, Gemaal en uitwatering.
Schrijver: Paul Schevenhoven
Taal: Nederlands
Uitgever: Hoogheemraadschap van Rijnland
Bijzonderheden: 2011
Paperback,
78 pp.
Het Koning Willem-Alexander gemaal in Katwijk heeft de grootste capaciteit van de vier boezemgemalen van het hoogheemraadschap van Rijnland. Dit gemaal én topmonument bemaalt via het Katwijks kanaal de boezem van Rijnland en loost in eerste instantie op een tussenkanaal (de Uitwatering), dat via spuisluizen in de waterkering in verbinding staat met de Noordzee. Daarnaast is het gemaal van belang, omdat het, nu en in de toekomst, met een veranderend klimaat, zorgt voor “droge voeten” in het beheersgebied van het hoogheemraadschap, waar meer dan 1 miljoen mensen wonen, werken en recreëren.

Het uit 1954 daterende boezemgemaal, dat in 2013 zijn nieuwe naam kreeg: “Koning Willem-Alexander gemaal”, werd in 2010 als rijksmonument (nummer 530957) aangewezen door de verantwoordelijke minister, omdat het gebouw van algemeen cultuur- en architectuurhistorisch belang is. Het gemaal staat op de lijst van 100 topmonumenten in Nederland uit de wederopbouwperiode (1940-1958). De naamgeving deed recht aan de waardering die bestond voor de inspanningen van de koning, in zijn periode als Prins van Oranje, voor een goed en gezond waterbeheer. Ook werd er een periode mee afgesloten waarin het boezemgemaal ingrijpend werd verbouwd en gemoderniseerd.
Tijdens de verbouwing werden de bestaande drie schroefcentrifugaalpompen, om reden van bedrijfscontinuïteit en veiligheid, stuk voor stuk vervangen, terwijl er naast het bestaande gemaal een nieuwe pompgebouw werd geplaatst. Hierin kwam een nieuwe elektrische pomp te staan. Door de renovatie en de uitbreiding van het gemaal is de capaciteit van waterafvoer naar zee van het geheel nu vergroot van 54 m3/sec. naar 94 m3/sec. Bij hoge zeewaterstanden kan nog eens 75 m3/sec. extra worden afgevoerd. De modernisering van het gemaal had als gevolg dat er naast de bestaande maling zoals voorheen, geen water meer op natuurlijke wijze kon worden geloosd. Omdat hierdoor de passage van paling, die als glasaal in zee ter wereld komt en vervolgens naar zoet water trekt om op te groeien tot paling, onmogelijk zou worden, is er bij het gemaal een vispassage aangebracht.
Het gerenoveerde gemaal werd in november 2011 officieel in gebruik gesteld.