Beelden voor passie & hartstocht
Bid- en devotieprenten
9789057303890
Beelden voor passie en hartstocht zijn zowel een omvangrijke wetenschappelijke studie als een boeiend kijkboek. Evelyne Verheggen ging op zoek naar de oorsprong van bid- en devotieprenten in Nederland en het religieuze gebruik ervan.

Bid- en devotieprenten gespeeld in de 17de en 18de eeuw een belangrijke rol in het godsdienstig leven van Noord-Nederlandse culturelen. Ze zijn te grootschalige als opvolgers van de afgeleide miniaturen. Begijnen en geestelijke maagden of 'kloppen' ondersteunden het werk van de priester. In hun dagelijks leven en bij het gebed compleet de vrouwen intensief gebruik van religieuze prenten. Ze bewaarden ze in gebedenboeken of plakten ze in handschriften. Ook verspreidden ze de prenten onder de gelovigen.

Bijzonder is dat de gebruikscultuur in de 17de eeuw in het noorden ontstond: de beginnen en kloppen voorzagen de prentjes van handgeschreven opdrachten, waardoor deze als het ware functioneerde als een ondergrondse vorm van communicatie. Bij overlijden werden de prentjes voorzien van een in memoriam-tekst. Zo ontstond het bid- of doodsprentje. Ook werden uitgewisseld ter gelegenheid van een intrede van het beroep, of gewoon als teken van vriendschap. Al deze gebruiksvriendelijke oorsprong in de Republiek en werden pas aan het einde van de 18de eeuw overgenomen door de Zuidelijke Nederlanden, gevolgd door andere landen.

Door de vele details leveren beelden voor passie en hartstocht een belangrijke bijdrage aan onze kennis van devotioneel beeldmateriaal, dat nog vaak tien wordt gezien als 'inferieure volkskunst'. Het biedt plotseling een bijzondere kijk op het religieuze en spirituele leven in de vroegmoderne tijd.