08.15 - De oorlog / Hans Hellmut Kirst. De Boekerij, Amsterdam, 51e druk, 1982; 259 pagina's. De onbekende personenauto stond midden in de dorpsstraat. Een zielig hoopje blik, gummi en linnen. Een breiachtig mengsel van door de autocolonnes vermalen sneeuw en modder kleefde aan de wielen. Wachtmeester Asch, die in de richting van dit verkeersobstakel reed, wisselde een blik met zijn chauffeur en hief zijn hand op. Maar de bestuurder van de tractor remde al. Het eraan gekoppelde stuk geschut schommelde nog even en stond toen stil. De soldaten op het stuk achter de tractor, in hun jassen als in balen verpakt, registreerden het incident nauwelijks. Een van hen legde zijn voeten omstandig op een zitvlak dat heftig scheen te knorren. Een ander sloeg de kraag van zijn jas helemaal over zijn hoofd zodat de rook van zijn sigaret als uit een schoorsteen opsteeg. Ze wachtten geduldig op wat er nu zou gebeuren. Ze keken elkaar nauwelijks aan. Een mond open doen leek hun volmaakt overbodig…