Jeu de Boules Een document voor de liefhebber / 2002

Aangeboden een prachtig geïllustreerd boek over Jeu de Boules.

In deze schitterende uitgave vol met prenten, foto's gravures en anekdotes wordt u meegenomen in de wereld van deze fascinerende volkssport. De auteurs gaan niet in op de geschiedenis van het jeu de boules, ook de regionale verschillen tussen de boulespelen worden uitvoerig behandeld. In een apart hoofdstuk komt de fabricage van boules aan bod. Dat humor bij het jeu de boules een belangrijke rol speelt, wordt met talloze afbeeldingen verduidelijkt.

Jeu de boules of petanque
Petanque is de ‘jongste’ telg van de omvangrijke familie van jeu de boules en is omstreeks 1910 in de omgeving van Marseille ontstaan uit jeu provençal. Dit laatste wordt nog steeds beoefend in de Provençe en heeft afwijkende regels. Enkele andere in Frankrijk voorkomende spelsoorten zijn sport boules en boule de fort. Reesink: ,,In Nederland spelen we petanque en de Nederlandse Jeu de Boules Bond zou dus gewoon Petanque Bond moeten heten, maar daar willen ze niet aan.’’

De billen van Fanny
Voor iedere boulespeler is ‘Fanny’ een begrip: een afbeelding van een gedeeltelijk of geheel naakte dame die de kijker wulps haar pronte, blote billen toekeert. Fanny, in cafés meestentijds preuts achter een houten paneeltje of gordijntje verstopt, staat voor de ultieme nederlaag. Als een speler puntloos verliest (13-0) is het gebruik om de billen van Fanny te kussen. Het ritueel stamt uit begin vorige eeuw en het beeld is gemodelleerd naar Fanny Dubriand, die echt heeft bestaan.

Over de auteurs:

Henk en Anne Martine Reesink uit Culemborg schrijven dé jeu-de-boulesbijbel: ‘Nederlanders kennen alleen de oude mannen op pleintjes

Henk Reesink uit Culemborg staat in Frankrijk al decennia bekend als ‘fou de boule’, die Hollandse boule-gek. Niet vreemd, als je nagaat hoeveel hij weet van wat in de vorige eeuw dé Franse nationale sport was.

Na zijn eerste, ook in Franse vertaling verschenen naslagwerk over het fenomeen, verschijnt van hem en echtgenote Anne Martine binnenkort een nieuw standaardwerk: Jeu de Boules, documenten door de eeuwen.

,,Het is een afwijking’’, geeft Henk Reesink ruiterlijk toe, als hij praat over zijn passie voor het spelletje dat iedereen kent, maar waarvan weinigen weten dat het uit de middeleeuwen stamt. ,,Na al die jaren is het ook niet meer te verhelpen.’’ Naast speler en kenner is de voormalig aardrijkskundedocent fanatiek verzamelaar, hoewel dat laatste terugloopt. Van de duizend verschillende boules die ooit verspreid door huize Reesink lagen, zijn er vierhonderd achtergebleven.

,,Onze kinderen vinden deze passie best leuk, maar duizend was wel wat veel. Daarom heb ik de afgelopen jaren een groot deel geschonken aan een museum in Frankrijk.’’ Naast de boules, voornamelijk uit de periode 1850-1930, telde de verzameling op zijn hoogtepunt zo’n tweehonderd boeken, duizend kaarten, foto’s en gravures en een flinke hoeveelheid fanny’s. ,,De Fransen snappen vaak niet dat een Nederlands echtpaar in staat is zoveel te verzamelen’’, is zijn ervaring, ,,Zowel over de varianten van jeu de boules als over vele andere facetten. Zoiets is daar nooit vertoond.

In 1969 maakten ze kennis met het spel. ,, Drie Fransen wilden spelen, maar kwamen iemand tekort en vroegen of ik kon invallen. Ik had niet eens boules, maar dat was geen probleem. Tijdens het spelen raakte ik zó onder de indruk van wat ik meemaakte dat ik de volgende dag weer ging. Het is namelijk een prachtige sport die op alle niveaus wordt beoefend en die mensen bij elkaar brengt.’’

Hij is de enige van het stel die speelt. ,,Ik ben al gestopt toen de kinderen klein waren’’, legt Anne Martine Reesink-Buijtenhuis uit. ,,Wedstrijden duren vaak uren en dat gaat niet met kinderen die voortdurend je aandacht vragen.’’

Zijn eerste boules waren antieke ‘boules cloutées’, bollen van buxushout met spijkers, eentje met ronde en de andere met vierkante koppen. ,,Het was het begin, vanaf dat moment ben ik niet meer gestopt met verzamelen. Boules met andere spijkers, groter, mooier. En dan wil je ook literatuur hebben, ga je kenners door heel Frankrijk benaderen want er zijn vele regionale varianten. Via Marseille kom je in Lyon en dan zijn er opeens mensen die in Parijs voor je gaan zoeken.’’

Ook Anne Martine liet zich niet onbetuigd, soms onbedoeld. ,,Ik ben dol op kathedralen en als ik er een wil bezoeken, sjokt Henk wel achter me aan. Tot hij me een keer aanstootte en naar boven wees: op een gebrandschilderd raam was een afbeelding van kinderen die met boules speelden. Dat raam moest natuurlijk op de foto en Henk ging op een zetel staan. Ik heb er nog netjes een sjaal opgelegd, maar al snel kwam een boze pastoor vertellen dat zoiets niet kon, zeker niet vanaf de zetel van de bisschop.’’

Oude mannetjes
Met alle kennis op zak stoorden ze zich geregeld aan de geringschattende toon waarop Nederlanders over hun passie spraken. ,,Ze kennen vaak alleen het beeld van oude mannetjes op pleintjes. Niet gek, in de vakantie zie je overdag alleen de ouderen, de rest werkt gewoon. Pas ’s avonds, als de toeristen eten en pimpelen, ontmoeten de kampioenen elkaar. Het is een eeuwenoude traditie. Rond 1900 was het dé nationale sport met alleen al in Lyon en omgeving honderdduizenden beoefenaars.’’

In 1994 verscheen zijn eerste boek. Jeu de Boules, Geschiedenis, Spelregels, Tactieken werd een onverwacht succes met 10.000 verkochte exemplaren. Het stel liep toen al met het plan voor een groter boek, maar toch zat geen uitgever te wachten op hun gedroomde ‘jeu-de-boulesbijbel’. Dus maakten ze er een familieproject van: Henk als kenner, Anne Martine, toen nog docent Frans, als schrijver (en vertaler) en dochter Tamara als vormgever. Jeu de Boules, een document voor de liefhebber dat in 2002 verscheen, werd drie jaar later enthousiast ontvangen in een Franse vertaling. De minister van Cultuur liep er – ook letterlijk – mee weg.

Tekst Bram Van Schaik (de Gelderlander)

Titel: Jeu de Boules
Subtitel: Een document voor de liefhebber
Auteurs: Henk Reesink en Anne Martine Reesink
Uitgever: Eigen beheer Culemborg : Reesink
Tamara Reesink vormgever
Jaar: 2002
ISBN 9789090160092
Hardcover
Kwaliteit: Zeer Goed
Omvang 176 pagina's
Formaat

Bieden,
Excl. verzendkosten (4,85 euro met track & trace)