Voor het te laat is…! (NSB brochure) (ca. 1942)
[Met voorwoord van N. Oosterbaan].

Het boek Voor het te laat is…! van Max Blokzijl is een omstreden en historisch beladen werk dat tijdens de Tweede Wereldoorlog verscheen. Blokzijl, een voormalig journalist en propagandist voor de NSB (Nationaal-Socialistische Beweging), schreef dit boek in 1942 als een politiek pamflet. Het werk is geen roman, maar eerder een ideologische uiteenzetting waarin hij zijn steun aan het nationaalsocialisme onderbouwt en oproept tot samenwerking met nazi-Duitsland.

Blokzijl probeert in het boek de lezer te overtuigen dat het westen in moreel en cultureel verval is, en dat alleen een autoritaire, nationaalsocialistische orde redding kan brengen. Hij gebruikt retorische middelen zoals angst zaaien, vijandbeelden scheppen en het verheerlijken van het Duitse Rijk. De toon is fel en propaganda-achtig, met weinig ruimte voor nuance of tegenspraak.

Als historische bron biedt het boek inzicht in het gedachtengoed van een Nederlandse collaborateur en de manier waarop propaganda werd ingezet om steun voor de bezetter te werven. Echter, als literair werk is het moeilijk te waarderen vanwege de eenzijdige inhoud en de sterk ideologische lading.

Het boek wordt tegenwoordig vooral bestudeerd in de context van de Tweede Wereldoorlog en collaboratie, en dient als waarschuwing voor de gevaren van extremistische ideologieën. Het lezen ervan vraagt om kritische reflectie en kennis van de historische context. Voor het te laat is…! is geen aanbevelenswaardig boek vanwege de inhoud, maar wel een belangrijk document om het verleden beter te begrijpen.
Het boek bevat weinig nuance en is geschreven als pamflet: direct, emotioneel en doordrenkt van propaganda. Literair gezien is het werk niet bijzonder; het belang ervan ligt vooral in de historische en ideologische context.

Hoewel het boek tegenwoordig vrijwel alleen in academische of historische kringen wordt besproken, is het belangrijk om kritisch stil te staan bij zulke teksten. Voor het te laat is….! biedt een indringend kijkje in het gedachtegoed van de vooroorlogse NSB-beweging en laat zien hoe taal gebruikt werd (en wordt) om politieke macht te beïnvloeden.
Deze bespreking is dan ook geen aanbeveling om het boek te lezen als literatuur, maar eerder als waarschuwing en voorbeeld van hoe ideologie en propaganda gevaarlijk kunnen samenvloeien.

Titel: Voor het te laat is…!
Auteur: Max Blokzijl
Uitgave ca. 1942
Omvang 32 pagina’s
Formaat 14 x 20 cm

Bieden
Excl. verzendkosten (4,95 euro met track & trace)

Trefwoorden: Tweede Wereldoorlog > Geschiedenis > Nationaal Socialistische Beweging (NSB)> propaganda > nationaal-socialisme > Bezetting (1940-1945)

NSB brochure uit medio jaren 30