Woord voor woord (Annemarie Kets – Vree)

Theorie en praktijk van de historisch-kritische uitgave van een prozatekst, gedemonstreerd aan Een ontgoocheling van Willem Elsschot.

Proefschrift ter verkrijging van de graad van doctor in de letteren

Een verhaal ontstaat zelden ‘zomaar’, een verhaal wordt gemaakt. Soms blijven er van het ontstaansproces enkele sporen achter in kladjes, ontwerpen, handschriften en drukken. Maar ook in uitspraken van de schrijver zelf of van mensen die hem gekend hebben. Ook de tekst laat – als hij eenmaal gepubliceerd is – zijn sporen achter: in recensies, wetenschappelijk artikelen en mogelijk als bron van inspiratie voor andere kunstwerken, Een historisch-kritische editie brengt deze en nog meer gegevens bijeen; zij bevat – in principe – al het materiaal dat ervan en over ene tekst bewaard is gebleven, plus een betrouwbare versie van die tekst.

In dit boek staat de historisch-kritische uitgave van Willem Elsschots ‘een ontgoocheling’ centraal. Achtereenvolgens komen ontstaan, overlevering en varianten (uit handschriften en drukken) van dit verhaal aan de orde, Aan de editie gaat een verantwoording vooraf, waarin ene kritisch overzicht wordt gegeven van de huidige stand van zaken in de editietechniek, toegespitst op de uitgave van ’Een Ontgoocheling.’

‘Woord voor Woord’ gaat tenslotte in op de vraag naar het ‘waarom’ en ‘waartoe’ van variantenonderzoek. Het is bekend dat dat varianten dienst kunnen doen bij de constitutie van teksten, bij de analyse en interpretatie van voltooide teksten en bij de analyse en interpretatie van het ontstaansproces van een tekst. Betrekkelijk nieuw is het onderzoek naar de relatie tussen varianten en de poëtica van een schrijver. Dit laatste wordt in ‘Woord voor Woord’ nader uitgewerkt: poëticale uitspraken van Elsschot (uit de inleiding tot ‘Kaas’ en uit ‘Achter de schermen’) worden getoetst aan compositorische en stilistische varianten van ‘een ontgoocheling’.

Deze drie benaderingen – theorie, praktijk en een aanzet tot verwerking van het variantenmateriaal – leveren tezamen een beeld van de mogelijkheden en grenzen van de historisch-kritische uitgave van een prozatekst.

Paperback, 387 pag.

Uitg HES, 1983

ISBN 9061941245

· Alleen verzenden, niet ophalen

· Op biedingen die te laag zijn wordt niet gereageerd

· Op biedingen die acceptabel zijn wordt snel gereageerd

· Boeken worden na ontvangst van betaling meteen verstuurd