Hella Haasse is in de eerste plaats bekend om haar boeken met historische onderwerpen, zoals Mevrouw Bentinck of Onverenigbaarheid van karakter uit 1978, en over Nederlands-Indië, zoals Oeroeg, dat ze in 1948 als Boekenweekgeschenk schreef. In die boeken, over ver en over vroeger, staat meestal ‘het andere’ centraal – de andere Indische cultuur, een andere tijd, of gewoon de andere mens – en hoe moeilijk het is dat andere te kennen. Haasses werk gaat over de raadsels waarvoor het verleden en de wereld ons stellen.

Eerste deel

Dat lijkt misschien vaag, maar het is duidelijk terug te vinden in Heren van de thee uit 1992. De roman vertelt het levensverhaal van Rudolf Kerkhoven, een man die werkelijk geleefd heeft aan het eind van de negentiende eeuw en die het wilde maken in Nederlands-Indië. Het verhaal loopt van zijn studietijd rond 1870, over succesvolle thee- en kinineplantages in Gamboeng, tot het groeiende ongeluk van zijn gezin in de jaren 1900. In het eerste deel lijkt Rudolf zonder veel problemen en vastberaden te werken aan zijn plannen. Kerkhoven is een typische negentiende-eeuwse burger: een man, blank en geboren in Nederland, die het oerwoud ontgint en plantages aanlegt, die zich bezighoudt met landmeten, wetenschap, de beurs en de jacht, die werkt aan de toekomst en aan een deugdelijk gezin. Hij beheerst zijn zaken en zijn leven, hij is een veroveraar van de kolonie en benut haar rijkdommen. Het eerste deel is het eenduidige leven van een negentiende-eeuwse heer van de thee.

Tweede deel

In het tweede deel worden Kerkhovens veroveringen wranger. Zijn succes is in de ogen van anderen slechts door inhaligheid bereikt. Daarbij lijkt hij de echte noden van zijn gezin, en vooral van zijn vrouw Jenny Roosegaarde Bisschop, nooit te zien. Jenny blijkt het tegendeel van Rudolf: zij is een vrouw, blank maar geboren in de kolonie, die in het oerwoud duistere krachten vermoedt, die in huis blijft en vaak ziek is, die denkt aan het verleden en haar jeugd. Zij voelt voortdurend een onbehagen, iets onbeheersbaars in het land en in de mensen van Indië en ze is zelf, wanneer ze aanvallen van hysterie krijgt, het onbeheersbare element in het gezin Kerkhoven. Het verhaal van Jenny in het tweede deel is de duistere zijde van Rudolfs eenduidige leven in het eerste deel.

Kijk ook eens bij mijn andere advertenties.