'In mijn ogen is schaken maar een spelletje. Wel erg mooi!' schrijft de 82-jarige Henk Mesman in zijn pasverschenen boek 'De artistieke schaakstudie - geschiedenis in drie delen'. Wel erg laconiek! Dat boek is een levenswerk van 900 bladzijden met 1400 diagrammen - niet alleen over de geschiedenis van de schaakstudie van de Arabische mansuben tot 1900, maar ook over de oorsprong van het schaken, over schaaktijdschriften, uitgevers, studietoernooien, de notatie, de classificatie van studies. Met uitgebreide indexen op naam en op thema, en verklarende begrippenlijsten.
Een schatkamer, ook omdat Mesman vrijwel uitsluitend primaire bronnen gebruikt. Hij wist zelfs in een Poolse bibliotheek het legendarische, nooit uitgegeven manuscript te pakken te krijgen van de achttiende eeuwse Franse koopman Chapais, waarin die als eerste een theorie van het beroemde eindspel 'twee paarden tegen pion' probeerde te formuleren. Meer was uit dat manuscript nooit geciteerd, maar Mesman ontdekte er nog veel meer interessante standen in. Vaak citeert hij bladzijdenlang - meer dan de helft van het boek is in het Duits, Engels en Frans. Maar een naprater is hij niet, en ook geen omgevallen boekenkast; hij heeft alles zelf onderzocht, vergeleken en met elkaar in verband gebracht, historisch en schaaktechnisch; Philidor vindt hij bijvoorbeeld een overschatte figuur.
Mesman, die tot in de jaren '50 een sterk partijspeler was en die een veertigtal studies heeft gecomponeerd, heeft zich in de twintig jaar na zijn pensionering geheel aan zijn boek gewijd. Het is jammer maar begrijpelijk dat hij het niet uitgegeven heeft kunnen krijgen. Hij heeft dat daarom in eigen beheer gedaan, en maakt exemplaren op bestelling, in het formaat van een keurige en stevige A4-scriptie.

Alles is in nieuwstaat!