Remèdes souverains tegen de pest en de plotselinge dood van Estienne Binet, een Franstalig werk uitgebracht in 1629 in één band met een velin-binding en 248 pagina’s, gesigneerd door de auteur.



Estienne Binet (R. P. de la Compagnie de Jésus, Jézuïeten).

Souveraine remedies tegen de pest en de plotselinge dood. Met gebeden voor dit doel. Door de R. P. Estienne Binet, van de Compagnie de Jésus.

In Parijs, bij Sébastien Chappelet, rue St Jacques, bij het Kralenkral, 1629

1 band in-12 (150 x 88 mm) met 6 ff. n. ch. en 248-(3) pagina's.

Stricte band uit de periode (Eerste band) in soepele perkament, titel met inkt bovenaan de rug. Kinderlijke handschrift van die tijd (17e eeuw) op de tweede plat. Enkele cahier-arresten zonder ernst. Goed papier. Volledig geklokt.

Nieuwe editie verschenen een jaar na de eerste edities gedateerd 1628.

Deze kende aanzienlijk succes als men kijkt naar het aantal edities dat tussen 1628 en 1629 verscheen. Zo wordt een editie in Wenen geregistreerd, door Jean Poyet (1628), in Besançon door Denys Couché (1628), in Bourg-en-Bresse door Jean Tainturier (1628), een editie van Grenoble door Huet (1629) met vermelding van derde editie, in Lyon bij François La Bottière (1629), in Pont-à-Mousson (zonder naam, 1629), naast onze Parijse editie bij Chappelet (1629). Het lijkt erop dat de bedoeling was dit handboek, bestemd voor een christelijk, door de pest bevreesd volk, tot in de provinciën te verspreiden. De eerste editie lijkt die van Besançon (1628) te zijn, waarin de drukker Denys Couché zijn werk opdraagt aan de stad Besançon, beschermd tegen de pest door openbare gebeden georganiseerd door de gouverneur van de stad en de stedelijke gezagdragers. Hoewel ze op de collectieve catalogus van Franse bibliotheken voorkomen, zijn al deze edities zeldzaam als men zich baseert op hun bijna afwezigheid op de markt van zeldzame boeken.

Estienne Binet (1569-1639) werd geboren in Dijon. Hij bekleedde belangrijke functies binnen de Compagnie de Jésus. Medeleerling van François de Sales, aan hem schrijven we meer dan veertig werken over vroomheid toe. Er is over hem geschreven dat hij „een heldere en gracieuze stijl” had, „een glimlachende spiritualiteit” nabij die van zijn altijd vriend François de Sales; zijn overvloedige oeuvre biedt nog altijd gelegenheid voor „een spirituele lectuur die zowel plezierig als heilzaam is”. Blaise Pascal is minder welwillend tegenover hem in zijn Provinciales: „Maar als u wilt, Pater, nu het plezier hebt om in weinig woorden een conduite te zien [...] die werkelijk het karakter draagt van de geest van spottende, afgunstige en hatelijke dingen, zal ik u voorbeelden geven. En om ze u bekender en familiärer te maken, zal ik ze uit uw eigen geschriften nemen. Want, om te beginnen bij de ongepaste manier waarop uw auteurs over heilige zaken spreken, hetzij in hun spot, hetzij in hun losse charlatanisme, hetzij in hun serieuze betogen, ziet u niet dat zoveel belachelijke vertelsels van uw Pater Binet, in zijn Consolation des malades, heel geschikt zijn voor het doel dat hij had gesteld om christelijk te troosten die God treft? [...]".

Men hoeft geen lichamelijke geneeskunst in deze pagina’s te zoeken, maar alleen een geneeskunst van de ziel, bedoeld om zondaars te troosten, hen tot berouw en bekering te brengen; de pest, deze verschrikkelijke besmettelijke ziekte, nog onduidelijk destijds, leiden ze naar de „goede sterfelijkheid”, waardig en sereen.

„Het werk is geschreven met een pen die in uitdrukking behoorlijk verschilt van die welke Consolation et réjouissance schreef. Over het geheel genomen is zij minder pittoresk, minder itse, licht conventioneel en academisch; wie van onze jezuïet een redactie verwacht die een uitademing putrid en met parasieten vol is, zou teleurgesteld zijn. De zedigheid heerst van begin tot eind en bijna de maat. Toch ontbreekt het het werk niet aan belangstelling en het zou aan het publiek aangeboden mogen worden. Het biedt uitbarstingen en tirades van de beste werking. Het belangrijkste idee gedragen door P. Binet anticipeert op de stellingen van Leibniz over het bestaan van de beste van mogelijke werelden. Het christelijk optimisme wordt tot het uiterste van het paradoxe opgevoerd: de pest is een zegen. De angst die zij veroorzaakt berust op een misvatting. Het opent de poort naar de hemel voor duizenden mensen die, terwijl ze hun aardse leven als zondaars blijven leiden, mogelijk naar de hel zouden kunnen afglijden na hun dood. Het is een zegen voor de kinderen die niet de tijd hebben om groot te worden en God de goede Heer niet schaden. Degene die een recht hart heeft, een lichte ziel en een geest verlicht door genade, heeft niets te vrezen. Deze hele overweging illustreert perfect de doctrine van het christelijk stoïcisme, wijd verbreid onder de Jezuïeten. Seneca wordt vele malen aangehaald. Het gebed is beter dan alle axioma's van Hippocrates en alle recepten van geneeskunde. [...]" (Consolation et réjouissance voor de zieken en ongelukkigen in vorm ... Etienne Binet, Claude Louis-Combet, nadere aantekening).

„De literatuur gewijd aan het oproepen van de grote pestepidemieën van de veertiende tot de achttiende eeuw legt meestal de nadruk op de nood van de bevolkingen die door deze plaag treffen, waartegen de middelen van de geneeskunde ongelooflijk machteloos bleken. De verbeelding van de pest heeft niet alleen de angst van de tijdgenoten gevoed maar ook het pathos van kunstenaars en schrijvers. In tegenstelling tot elk dolle-literatuur, dit verhandelingetje van Etienne Binet, geschreven in tijden en plaatsen van pestengeweld, wil de geest van de lezer wekken voor het spel van genade dat zich weeft in de tegenspoed van de tijd. Een radicaal optimisme loopt door deze pagina’s, gevoed door enkele eenvoudige waarheden van het christelijk geloof. God kan niet kwaads willen. De pest, in haar onverstoorbare vernietiging, moet worden ontcijferd als een teken, een boodschap die de Hemel aan de mensheid zendt om haar weer op het ware pad van de redding te brengen." (Introductie van de editie gepresenteerd door Claude Louis-Combet, Editions Jerome Millon, 1998).

„Waar vreest u, de dood, of de pest, of beiden? Schaamt u zich niet om te vrezen wat uw lakassen trotseren, en waarmee een dorpsslavin lachen, en geheel staand sterft, en zelfs kinderen in de wieg ermee spelen. Heeft u niet evenveel moed als een dorpsjongen, en duizend meisjes die geen angst willen hebben. [...]" (fragment).

Herkomst: La Martinière (handtekening op de titelpagina). Het kan, volgens de data en thematiek van het werk, Pierre Martin de La Martinière (1634-1676? 1690?), fysicus, chirurg en reiziger uit Rouen zijn. La Martinière behandelde de pest in meerdere werken, onder meer zijn Opérateur ingénu die de waarheden enz. onderwijst, met een verhandeling over de pestziekte van het jaar 1668. In dit werk bekritiseert hij de kwakzalvers onder de operateurs (artsen en chirurgen). Daarvoor biedt hij remedies tegen de pest.

Mooi exemplaar van dit zeldzame werk bewaard in zijn eerste band.


Hét online veilinghuis voor jou!

Catawiki is het meest bezochte online platform in Europa voor bijzondere objecten geselecteerd door experts, en biedt wekelijks meer dan 65.000 objecten aan voor de veiling. Het is onze missie om onze klanten een spannende en probleemloze ervaring te bieden bij het kopen en verkopen van bijzondere, moeilijk te vinden objecten.


Waarom Catawiki?

Lage veilingkosten

Al onze objecten zijn gecontroleerd door onze 240+ experts

24/7 meebieden in onze app

Biedingen zijn alleen geldig via de website van Catawiki.